มหาสิงคลชาดก (ครั้งที่ 2)

มหาสิงคลชาดก (ครั้งที่ 2)

ในกาลครั้งหนึ่งนานมาแล้ว ณ แคว้นมคธอันอุดมสมบูรณ์ ในเมืองราชคฤห์อันรุ่งเรือง มีพระเจ้ามหาปนะท เป็นพระราชาผู้ทรงทศพิธราชธรรม ปกครองอาณาประชาราษฎร์ด้วยความยุติธรรมและความเมตตา แต่แม้พระองค์จะทรงเป็นกษัตริย์ผู้ประเสริฐ ก็ยังทรงมีพระราชปุจฉาอันหนักพระทัยเกี่ยวกับเรื่องราวของอดีตชาติ การเวียนว่ายตายเกิด และผลแห่งกรรมดีกรรมชั่ว

วันหนึ่ง ขณะที่พระองค์ประทับอยู่บนพระแท่นบรรทม ทรงรำพึงถึงสิ่งศักดิ์สิทธิ์อันเป็นที่พึ่งของสรรพสัตว์ ทรงใคร่ครวญถึงเหตุแห่งความสุขความทุกข์ และทรงใฝ่พระทัยที่จะเข้าใจในสัจธรรมแห่งชีวิต จึงมีพระดำรัสเรียกประชุมเหล่าพราหมณ์ผู้รู้ ทรงปรึกษาหารือถึงเรื่องราวที่เกิดขึ้นในอดีตชาติของพระองค์

เหล่าพราหมณ์ผู้เฒ่าผู้แก่ บ้างก็ใช้เวทมนตร์ บ้างก็ใช้การดูหมอดู บ้างก็ใช้ตำราโบราณ แต่ไม่มีผู้ใดสามารถไขข้อข้องใจของพระองค์ได้ จนกระทั่งมีพราหมณ์ผู้หนึ่ง ซึ่งเป็นอาจารย์ของเหล่าพราหมณ์ทั้งปวง ได้ทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้ประเสริฐ หากจะทรงทราบถึงอดีตชาติของพระองค์อย่างถ่องแท้ ควรจะไปทูลถามพระพุทธเจ้าผู้เป็นศาสดาของโลก พระองค์ทรงรู้แจ้งเห็นจริงในทุกสิ่ง”

พระเจ้ามหาปนะททรงรับฟังคำแนะนำด้วยความยินดียิ่ง จึงเสด็จออกจากปราสาทอันโอฬาร พร้อมด้วยเหล่าเสนาบดี และข้าราชบริพารจำนวนมาก มุ่งหน้าไปยังพระเชตวันมหาวิหาร สถานที่ประทับของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เมื่อไปถึงพระเจดีย์ พระพุทธองค์ทรงประทับนั่งอยู่บนธรรมาสน์อันสง่างาม เหล่าพุทธบริษัทนั่งอยู่เบื้องหน้าด้วยความเลื่อมใส พระเจ้ามหาปนะททรงคุกเข่าลงเบื้องพระพักตร์ ถวายบังคมพระพุทธองค์ด้วยเบญจางคประดิษฐ์ แล้วจึงทูลถามถึงอดีตชาติของพระองค์

“ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ข้าพระองค์เป็นพระราชาผู้ทรงปกครองแผ่นดิน ทรงมีพระบรมเดชานุภาพแผ่ไพศาล แต่ในใจข้าพระองค์ยังมีความสงสัยอันใหญ่หลวงเกี่ยวกับอดีตชาติของข้าพระองค์ ว่าข้าพระองค์เคยเป็นอะไรมาก่อนหน้านี้ และเพราะเหตุใดข้าพระองค์จึงได้มาเกิดเป็นพระราชาผู้ยิ่งใหญ่เช่นนี้ได้”

พระพุทธองค์ทรงแย้มพระสรวลอย่างอ่อนโยน แล้วจึงตรัสเล่าถึงอดีตชาติของพระเจ้ามหาปนะท ซึ่งก็คือพระโพธิสัตว์เจ้าของเรื่องราวในชาดกชาตินี้

ในอดีตกาลอันไกลโพ้น ก่อนพุทธกาลของพระองค์ในภพชาตินี้ นานนักหนา…

ณ เมืองเวสาลีอันรุ่งเรือง มีพระเจ้าพรหมทัตเป็นพระราชา ทรงปกครองแคว้นวัชชีอย่างผาสุก แต่ในครั้งนั้น มีเมืองแห่งหนึ่งที่เรียกว่า "เมืองสิงครัต" ตั้งอยู่กลางป่าใหญ่ เป็นเมืองที่เต็มไปด้วยความอุดมสมบูรณ์ พืชพรรณธัญญาหารงอกงามสัตว์ป่านานาชนิดอาศัยอยู่ร่วมกันอย่างสงบสุข และมีพราหมณ์ผู้หนึ่งนามว่า "อัคคิทัต" เป็นผู้มีทรัพย์สินเงินทองมหาศาล ร่ำรวยล้นเหลือจนไม่มีใครเทียบได้

พราหมณ์อัคคิทัตผู้นี้ มีบุตรชายเพียงคนเดียวชื่อว่า "สิงคลกุมาร" เป็นกุมารที่รูปงาม เฉลียวฉลาด มีไหวพริบ และเป็นที่รักยิ่งของบิดามารดา

วันหนึ่ง พราหมณ์อัคคิทัตได้ป่วยหนักลง ด้วยความรักลูกยิ่งกว่าสิ่งใด พราหมณ์ได้เรียกสิงคลกุมารมานั่งลงข้างเตียง แล้วกล่าวด้วยน้ำเสียงที่อ่อนแรง “ลูกรัก บิดาคงจะอยู่กับเจ้าได้อีกไม่นานนัก บิดาได้มอบทรัพย์สมบัติทั้งหมดให้แก่เจ้าแล้ว จงนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ จงเป็นคนดี จงมีเมตตาธรรม และที่สำคัญที่สุด จงอย่าได้ประมาทในชีวิต”

สิงคลกุมารผู้เป็นบุตรชาย ได้กราบทูลตอบด้วยความเสียใจ “ท่านพ่อเจ้าคะ ลูกจะจำคำสั่งสอนของท่านพ่อไว้ให้ขึ้นใจ ลูกจะใช้ทรัพย์สินที่ท่านพ่อให้มาอย่างมีค่าที่สุด และลูกจะประพฤติตนให้สมกับเป็นบุตรของท่านพ่อ”

หลังจากพราหมณ์อัคคิทัตถึงแก่กรรม สิงคลกุมารก็ได้สืบทอดทรัพย์สมบัติมหาศาลมาเป็นของตนเอง เขากลายเป็นชายหนุ่มที่ร่ำรวยที่สุดในเมืองเวสาลี มีชีวิตที่สุขสบายสมบูรณ์พูนสุข แต่ถึงแม้จะร่ำรวยปานใด สิงคลกุมารก็ยังคงจำคำสอนของบิดาได้เป็นอย่างดี เขาได้ใช้ทรัพย์สินที่ได้มาในการทำบุญทำกุศล สร้างวัดวาอาราม เลี้ยงดูคนยากไร้ และช่วยเหลือผู้ที่ตกทุกข์ได้ยาก

วันเวลาผ่านไป สิงคลกุมารเติบโตขึ้นเป็นชายหนุ่มรูปงาม มีกิริยามารยาทสง่างามเป็นที่หมายปองของหญิงสาวทั้งหลาย แต่เขายังคงครองโสด ไม่ยอมแต่งงานกับผู้ใด จนกระทั่งวันหนึ่ง ขณะที่เขากำลังเดินตรวจตราความเรียบร้อยของทรัพย์สินในคลังสมบัติของตน เขาพลันได้ยินเสียงร้องไห้ดังมาจากที่แห่งหนึ่ง

ด้วยความที่สิงคลกุมารเป็นคนมีเมตตา เขาจึงรีบวิ่งตามเสียงไป พบหญิงสาวคนหนึ่งกำลังนั่งร้องไห้อยู่ริมลำธาร นางมีรูปโฉมงดงามยิ่งนัก แต่กลับมีสีหน้าเศร้าหมอง

สิงคลกุมารได้เข้าไปถามด้วยความห่วงใย “แม่หญิง เจ้าร้องไห้อยู่เพราะเหตุใด มีสิ่งใดที่ข้าพอจะช่วยเหลือได้หรือไม่”

หญิงสาวเงยหน้าขึ้นมองสิงคลกุมารด้วยความประหลาดใจ แล้วตอบด้วยน้ำเสียงสั่นเครือ “ท่านผู้เจริญ ข้าชื่อ มัทนี เป็นธิดาของเศรษฐีในเมืองนี้ แต่บัดนี้ข้าไร้บ้านไร้เรือน บิดามารดาของข้าถูกโจรปล้นจนหมดสิ้น ทรัพย์สินทุกอย่างถูกชิงไปหมด ข้าจึงไม่มีที่พึ่งอีกต่อไป”

สิงคลกุมารได้ฟังดังนั้น ก็รู้สึกสงสารเป็นอย่างยิ่ง เขาจึงกล่าวว่า “ไม่ต้องห่วงไป แม่หญิงมัทนี บัดนี้เจ้ามีข้าเป็นที่พึ่งแล้ว ข้าจะรับเจ้าไว้ดูแล และจะให้เจ้ามีชีวิตที่ดีกว่าเดิม”

สิงคลกุมารได้พา มัทนี กลับมาที่คฤหาสน์อันโอ่อ่าของตน และได้ดูแลนางเป็นอย่างดี วันเวลาผ่านไป ความสัมพันธ์ระหว่างสิงคลกุมารและมัทนี ก็ได้พัฒนาจากความสงสารเป็นความรักอันลึกซึ้ง

ทั้งสองได้ตกลงปลงใจที่จะใช้ชีวิตคู่ร่วมกัน สิงคลกุมารได้จัดพิธีแต่งงานอย่างยิ่งใหญ่ มัทนีได้กลายเป็นภรรยาที่แสนดีของสิงคลกุมาร ทั้งสองครองรักกันอย่างมีความสุข

แต่แล้ว โชคชะตาก็เล่นตลก เมื่อมีขุนนางผู้ชั่วร้ายนามว่า "เทวทัต" ซึ่งมีจิตใจริษยาในความร่ำรวยของสิงคลกุมาร ได้วางแผนที่จะช่วงชิงทรัพย์สมบัติของเขาไป

เทวทัตได้ใช้เล่ห์กลต่างๆ นานา ปล่อยข่าวลือให้ร้ายสิงคลกุมาร สร้างความแตกแยกในหมู่ประชาชน และพยายามใส่ร้ายสิงคลกุมารต่อหน้าพระราชา

ครั้งหนึ่ง เทวทัตได้แอบไปวางยาพิษในถังน้ำที่สิงคลกุมารทรงดื่มทุกวัน เขาหวังจะกำจัดสิงคลกุมารให้สิ้นซาก

แต่ด้วยบุญบารมีของสิงคลกุมาร และการสังเกตอันเฉลียวฉลาดของมัทนี ภรรยาของเขา จึงทำให้แผนการของเทวทัตไม่สำเร็จ

มัทนีสังเกตเห็นความผิดปกติของน้ำที่สิงคลกุมารดื่มทุกวัน จึงได้นำน้ำนั้นไปให้หมอหลวงตรวจสอบ และพบว่าเป็นยาพิษ

เมื่อสิงคลกุมารรู้ความจริง ก็รู้สึกโกรธแค้นเทวทัตเป็นอย่างยิ่ง แต่ด้วยความที่เขามีสติ เขาไม่ได้ใช้กำลังเข้าต่อสู้ แต่กลับใช้วิธีการทางปัญญา

สิงคลกุมารได้เข้าเฝ้าพระราชา แล้วทูลฟ้องเรื่องราวทั้งหมด พร้อมทั้งนำหลักฐานที่มัทนีได้รวบรวมไว้มายื่นต่อพระราชา

พระราชาทรงสดับรับฟังเรื่องราว ก็ทรงกริ้วเทวทัตเป็นอย่างมาก จึงทรงมีคำสั่งให้จับกุมเทวทัตไปลงโทษตามกฎหมาย

หลังจากเหตุการณ์นั้น สิงคลกุมารและมัทนี ก็ได้ใช้ชีวิตอยู่อย่างมีความสุขตลอดไป

เมื่อเล่าเรื่องราวในอดีตชาติของพระเจ้ามหาปนะทเสร็จสิ้น พระพุทธองค์ก็ทรงตรัสสรุปว่า “ดูก่อนมหาบพิตร เรื่องราวของสิงคลกุมารในอดีตชาติ ซึ่งเป็นชาติที่ท่านได้บำเพ็ญบารมีมาโดยตลอดนั้น ชาตินี้ท่านก็ได้มาเกิดเป็นพระราชาผู้ทรงทศพิธราชธรรม เปรียบเสมือนกาลก่อน ท่านเป็นบุตรพราหมณ์ผู้มีทรัพย์สมบัติมาก บัดนี้ท่านก็ได้เป็นพระราชาผู้มีอาณาประชาราษฎร์มากมาย”

“ส่วนมัทนี ภรรยาผู้เป็นที่รักของสิงคลกุมารในอดีตชาตินั้น ชาตินี้ก็คือ พระนางมหามายาเทวี พระมารดาของตถาคต นั่นเอง”

“ส่วนเทวทัต ขุนนางผู้ชั่วร้ายในอดีตชาติ ชาตินี้ก็คือ เทวทัต นั่นเอง ที่ยังคงมีความอาฆาตพยาบาทต่อเรา”

พระพุทธองค์ตรัสต่อไปว่า “เรื่องราวของสิงคลกุมารในอดีตชาตินั้น แสดงให้เห็นถึงผลของการมีสติปัญญา รู้จักใช้ทรัพย์สินให้เป็นประโยชน์ และรู้จักตอบแทนบุญคุณ และยังแสดงให้เห็นถึงการแก้ไขปัญหาด้วยปัญญา ไม่ใช่ด้วยกำลัง”

พระเจ้ามหาปนะททรงสดับรับฟังคำสอนของพระพุทธองค์ด้วยความปีติปราโมทย์ พระองค์ทรงเข้าใจในสัจธรรมแห่งกรรมและผลของกรรมเป็นอย่างดี จึงได้ถวายบังคมลาพระพุทธองค์กลับยังพระราชวัง ด้วยใจที่เปี่ยมด้วยความสุข

คติธรรม

ความมีสติปัญญาในการดำเนินชีวิต การใช้ทรัพย์สินให้เป็นประโยชน์ การรู้จักตอบแทนบุญคุณ และการแก้ไขปัญหาด้วยปัญญา ย่อมนำมาซึ่งความสุขความเจริญ

บารมีที่บำเพ็ญ

ปัญญาบารมี